Türkiye’de dijital yorgunluk, ekran maruziyeti ve sosyal tükenmişlik hissinin giderek büyüdüğü bir dönemde; sosyal medyada yeniden konuşulmaya başlayan Perfect Days, bu kez yalnızca bir sanat filmi olarak değil, modern insanın ruh haline dair güçlü bir psikolojik anlatı olarak yorumlandı.

Yazar Uzman Klinik Psikolog Hatice Keltek, "Ruhun Kadrajları" programında Japon yönetmen Wim Wenders imzalı filmi, “Sinema ve Ekran Psikolojisi” perspektifinden değerlendirdi. Keltek’e göre film, son yıllarda özellikle büyük şehirlerde görünür hale gelen “hayatı küçültme” arzusunu çarpıcı biçimde görünür kıldı. “Bugün insanlar artık büyümeyi değil, psikolojik olarak kaygıdan uzak yaşamayı ve dağılmamayı konuşuyor. Perfect Days tam da bu ruh halinin filmi oldu” dedi.

“ZİHİNSEL GÜRÜLTÜ ÇAĞINDA, SESSİZCE HAYATTA KALMAK”

Keltek’e göre filmdeki Hirayama karakteri yalnızca sade yaşayan bir adam değildi; ilişkilerin, beklentilerin ve sürekli performans göstermenin yükünden çekilmiş bir karakterdi. “Türkiye’de de son yıllarda insanlar daha az insanla görüşmek, daha küçük evlerde yaşamak, daha az eşya almak ve daha sessiz bir hayat kurmak istemeye başladı. Bu sadece ekonomik değil; psikolojik bir geri çekilme biçimi.” Keltek, Hirayama’nın analog kasetten müzik dinlemesini, ağaç fotoğraflamasını, kitap okumasını ve rutinlerini bir “kendini taşıma yöntemi” olarak değerlendirdi. “Bu karakter mutluluğu aramadı. Dağılmadan kalmaya çalıştı.”

“MİNİMALİZM MODA DEĞİL, YORGUNLUK TEPKİSİ HALİNE GELDİ”

Hatice Keltek’e göre filmin bugün yeniden konuşulmasının nedeni, modern insanın artık “fazlalıklarla” baş etmekte zorlanması oldu. “Bir dönem minimalizm estetik bir tercihti. Şimdi ise zihinsel bir savunma mekanizmasına dönüştü.” Keltek, Hirayama’nın yaşam biçimini “özgürleşme” değil, “kontrollü sadeleşme” olarak yorumladı: “Hirayama hayatını büyüterek değil, eksilterek yönetilebilir hale getirdi.”

NEDEN TUVALET TEMİZLİĞİ?

Filmin en çok tartışılan detaylarından biri de buydu. William Faulkner okuyan, entelektüel bir karakter neden hayatını tuvalet temizleyerek sürdürmeyi seçmişti? Keltek bu tercihin psikolojik tarafına dikkat çekti: “Tuvaletler spontane alanlardı. Kimse oraya rol yaparak girmedi. Hirayama burada görünmez olabildi. İnsan ilişkilerinin yükü yoktu. Kontrol yine ondaydı. Bu sessiz bir kefaret ödeme biçimiydi” Keltek’e göre karakterin temizlik işini seçmesi tesadüf değildi: “Bu seçim biraz da modern insanın statü, güç ve görünürlükten vazgeçip görünmezliğe sığınmasını anlattı

EKRAN ÇAĞINDA RUTİNLER NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ HALE GELDİ?

Keltek’e göre filmdeki tekrar eden rutinler, günümüz insanının kaygıyla baş etme biçimini de gösterdi. Aynı kahve, aynı müzik, aynı sokak, aynı saatler. “Bugün insanlar ekran kaosu içinde zihinsel sabit alanlar oluşturmaya çalışıyor. Çünkü belirsizlik arttıkça rutin ihtiyacı da büyüyor.” Keltek, özellikle sosyal medya çağında insanların sürekli uyaran altında kaldığını belirtti: “Rutinler insanı toparladı; ama fazla rutin canlılığı azalttı. Film tam olarak bu ikilemi anlattı.”

“HIRAYAMA İNSANLARDAN KAÇMADI, KENDİNİ KORUDU”

Keltek’e göre filmde en önemli psikolojik başlıklardan biri “sınır koyma” meselesi oldu. “Hirayama insanlardan nefret etmedi. Sadece sürekli müdahale edilen bir dünyadan kendisini korumaya çalıştı.” Keltek, sağlıklı sınır kavramının filmde güçlü biçimde işlendiğini söyledi: “Sınır, duvar değildi. Hücre zarı gibiydi. Sana iyi geleni içeri alırsın, zarar vereni dışarıda bırakırsın.”

FİNAL SAHNESİ NEDEN BU KADAR KONUŞULDU?
Filmin finalinde Hirayama araba kullanırken fonda “Feeling Good” çaldı. Hatice Keltek’e göre sahne, günümüz insanının ruh halini tek bir yüzde topladı: “Orada aynı anda hüzün, dinginlik, yalnızlık ve kabul vardı. İnsanlar bu yüzden o sahneyi unutamadı. Çünkü bugün pek çok kişi tam olarak böyle hissediyor.” Keltek’e göre yönetmen filmin sonunda “yeni hayat” vaadi vermedi: “Film bize büyük dönüşümler sunmadı. Sadece insanın kırıldıktan sonra da hayatın içinde nasıl kalabileceğini gösterdi.”

ENTEGRE İLETİŞİMDEN ŞİRKET YÖNETİMİNE UZANAN BİR YOLCULUK

Ebru Torun, bugüne kadar medya, reklam, halkla ilişkiler ve marka iletişimi alanlarında birçok kurum ve projede entegre iletişim danışmanlığı yürüttü. Basın ilişkileri, kriz iletişimi, marka hikâyesi oluşturma, lider iletişimi ve kurumsal görünürlük alanlarında uzmanlaşan Torun; farklı sektörlerde markaların stratejik iletişim süreçlerine yön verdi. Bu birikimini artık Ducon Clean Air Technology’nin yönetim vizyonuna taşıyan Torun, şirketin yalnızca teknik gücünü değil, kurumsal kimliğini, kültürel duruşunu ve toplumsal algısını da güçlendirmeyi hedefliyor.

40 YILLIK KURUMSAL HAFIZA VE KÜLTÜREL DURUŞ

Yaklaşık kırk yıllık geçmişiyle Ducon Clean Air Technology yalnızca endüstriyel üretim ve çevre teknolojileri alanında değil; kültür, sanat ve sanatçıya verdiği destekle de öne çıkan bir kurumsal yapıya sahiptir. Firma, uzun yıllardır sanatsal üretimi, yaratıcı projeleri ve kültürel değerleri destekleyen yaklaşımıyla, toplumsal faydayı kurumsal sorumluluğunun bir parçası olarak görmektedir.

Ducon Clean Air Technology Hakkında: Ducon Clean Air Technology; endüstriyel tesisler için toz toplama sistemleri, baca filtreleri ve çevre dostu hava filtrasyon çözümleri geliştiren, yerli üretim gücüyle öne çıkan bir teknoloji firmasıdır. Çevresel sürdürülebilirliği merkeze alan yaklaşımıyla Ducon, sanayi tesislerinin çevre mevzuatlarına uyumunu desteklerken, temiz hava teknolojileri alanında katma değer üretmektedir.
 

Mattel, otizmli bireylerin dünyayı algılama, deneyimleme ve iletişim kurma biçimlerini daha gerçekçi şekilde yansıtmak amacıyla tasarladığı otizmli Barbie bebeğini tanıttı. Projenin Türkiye elçisi ise İstanbul Boğazı'nı yüzerek geçen ilk otizmli kadın sporcu Selin Zülal Önal oldu.

Otizmli bireylerin rehberliğiyle geliştirilen bebek, daha fazla çocuğun Barbie dünyasında kendini temsil edilmiş hissetmesini amaçlıyor. Otizmli bireylerden oluşan ve kâr amacı gütmeyen bir engelli hakları kuruluşu olan Otizmli Öz Savunma Ağı (ASAN) ile 18 aydan uzun süren bir iş birliğiyle geliştirilen bu bebek; farklı cilt tonları, saç dokuları, vücut tipleri ile çeşitli sağlık durumlarını ve engellilik deneyimlerini kapsayan Barbie Fashionistas koleksiyonunun yeni üyesi olarak yerini aldı.

Mattel Bebekler Global Başkanı Jamie Cygielman, “Barbie, çocukların gördüğü dünyayı ve hayal ettikleri olasılıkları yansıtmak için her zaman gayret etti. Bu çalışmaların bir parçası olarak ilk otizmli Barbie’yi tanıtmaktan gurur duyuyoruz. Otizmli Öz Savunma Ağı’nın rehberliğinde tasarlanan bu bebek, oyuncak raflarında ve ötesinde kapsayıcılığın sınırlarını genişletiyor. Çünkü her çocuk, Barbie’de kendinden bir parça görmeyi hak ediyor” diye konuştu.

Projeye ilişkin değerlendirmede bulunan Otizmli Öz Savunma Ağı Genel Direktörü Colin Killick ise “Barbie ile kurduğumuz bu iş birliği sayesinde, tasarım sürecinin her aşamasında görüş ve rehberlik sunarak bebeğin, bağımsız yaşamı destekleyen araçlar da dâhil olmak üzere, otizmli topluluğu gerçekten temsil etmesini sağladık. Bu önemli adımın gerçeğe dönüşmesine tanıklık etmekten onur duyuyor; topluluğumuzun büyük hayaller kurmasını ve gururla yaşamasını destekleyen daha fazla temsiliyet için çalışmaya devam ediyoruz” dedi.

Her detayı otizmli bireylerin dünyayı algılama ve deneyimleme biçimlerinden ilham aldı

ASAN ile yakın iş birliği içinde çalışan Barbie tasarım ekibi, tasarım sürecinde otizm spektrumundaki bireylerin dünyayı algılama ve deneyimleme biçimlerinden ilham aldı. Yeni bir yüz kalıbına sahip olan bebeğin bakışlarının hafifçe yana kayık şekilde tasarlanması, bazı otistik bireylerde görülen doğrudan göz temasından kaçınma eğilimini yansıtıyor.

Her bebekte yer alan, parmağa takılabilen ve gerçekten dönebilen pembe stres çarkı, stresi azaltmaya ve dikkat toplamaya yardımcı olabilecek duyusal bir destek sunarken; bebeğin başında bulunan pembe gürültü önleyici kulaklık, arka plan seslerini azaltarak duyusal yüklenmeyi hafifletmeye yardımcı olan işlevsel ve aynı zamanda estetik bir aksesuar olarak öne çıkıyor. Ekranında sembol temelli destekleyici ve alternatif iletişim uygulamalarının yer aldığı pembe tablet ise günlük iletişimi kolaylaştırmak amacıyla tasarlandı. Duyusal hassasiyetler göz önünde bulundurularak hazırlanan kıyafetlerde, kısa kollu, bol kesim, mor çizgili A kesim bir elbise tercih edilirken; akışkan eteği sayesinde ciltle temas eden kumaş miktarı azaltılıyor, düz tabanlı mor ayakkabılar ise hareket kolaylığı ve denge sağlıyor.

“Olasılıkların gerçekten sonsuz olduğuna inanıyorum”

Barbie, lansman kapsamında Türkiye’de, İstanbul Boğazı’nı yüzerek geçen ilk otizmli kadın sporcu Selin Zülal Önal ile yan yana geldi. Önal, bu iş birliğiyle, toplumda kendisi gibi olan bireylerin görmezden gelinmemesi ve kapsayıcı bir yaklaşımla sahiplenilmesi gerektiğine dikkat çekti. Önal “Barbie Fashionista projesinin bir parçası olmak benim için sadece bir iş birliği değil; görünür olmanın, fark yaratmanın ve ‘ben de varım’ demenin çok güçlü bir yolu. Barbie’nin yıllardır çocukların hayal dünyasında açtığı kapıların, otizm gibi çok özel bir alanda farkındalık yaratacak şekilde genişlemesi beni derinden etkiliyor. Bu projede yer almak, her çocuğun ve gencin kendi hikâyesiyle değerli olduğunu hatırlatmanın bir parçası olmak demek. Olasılıkların gerçekten sonsuz olduğuna inanıyorum” dedi.

Kapsayıcılık ana hedef olmaya devam ediyor

Tip 1 diyabet, Down sendromu ve görme engellilik gibi farklı deneyimleri temsil eden Fashionistas bebeklerinde olduğu gibi, otistik Barbie bebeği de otizmli topluluğun rehberliğiyle isimlendirildi ve tasarlandı. 175’in üzerinde farklı görünüme sahip Fashionistas koleksiyonu, çocukların kendi yaşam deneyimlerinin ötesine geçerek dünyayı daha iyi anlamalarına yardımcı olmayı amaçlıyor. Bu yeni bebek, Barbie markasını çocukların çeşitliliğini daha kapsayıcı şekilde yansıtan bir noktaya taşımanın bir başka önemli adımı niteliğinde.

Oyun yoluyla anlaşılma ve bağ kurmanın öneminden hareketle Barbie, 2020 yılında Cardiff Üniversitesi araştırmacılarıyla uzun soluklu bir çalışma başlattı. Araştırma, bebeklerle oynamanın çocukların empati ve sosyal bilişle ilişkili beyin bölgelerini aktive ettiğini ortaya koydu. Çalışmanın devam eden bulguları, bebeklerle oyunun; otizmle sıklıkla ilişkilendirilen nöroçeşitlilik özellikleri gösterenler de dâhil olmak üzere tüm çocuklar için sosyal becerilerin gelişimine katkı sağlayabileceğine işaret ediyor.

Otizmli Barbie bebeği; 12 Ocak’tan itibaren ülke genelinde satışta olacak.